Chánh tổng là chức gì

      90

Đứng đầu hàng xã cơ mà đứng dưới trăm quan liêu, lý trưởng nhỏng một người làm cho dâu trăm chúng ta, nhấn được rất nhiều lời chê, giờ khen.


Lý trưởng là ai?

Lý trưởng là fan Tiên phong thôn thôn ngày xưa, dưới cỗ máy của tổ chức chính quyền quân công ty chuyên chế. Theo "Từ điển chức quan Việt Nam" của Đỗ Văn uống Ninh (NXB Thanh niên 2006), lý trưởng: “Thời Bắc Ngụy, Thái Hòa máy 10 (486) giải pháp 25 công ty là một trong lý, lập lý trưởng. Từ Bắc Tề trong tương lai hotline là lý thiết yếu. Từ Minc khôi phục lý trưởng. Cứ đọng 100 hộ thì lập 1 lý trưởng. 10 giáp thủ, xoay ứng dịch, thúc biện chi phí lương. Năm Kỉ Hợi (1419) Lý Bân định lập cứ 110 hộ có tác dụng 1 lý, tưng năm 1 người làm lý trưởng, 1 người làm gần kề thủ, ứng dịch không còn lượt lại bắt đầu lại, thường bị roi vọt khổ sở”.

Bạn đang xem: Chánh tổng là chức gì

*
Chân dung lý trưởng (Ảnh: Delcampe.net)

Ở VN, thời Hậu Lê chưa có chức lý trưởng, mà tín đồ đứng đầu mặt hàng buôn bản là xã trưởng. Cũng theo Đỗ Văn Ninc, “thời Lê, tháng 11 năm Mậu Thân (1428) đặt xóm quan lại, buôn bản béo 3 tín đồ, làng vừa 2 tín đồ, làng mạc bé dại 1 bạn. Đời Lê Thánh Tông thay đổi thôn quan lại làm cho làng trưởng. Thời Vĩnh Thọ (1638) sai các châu thị trấn lựa chọn đặt làng mạc trưởng, thôn sử, thôn bốn, lấy nho sinc, sinh vật làm, giữ câu hỏi chỉnh lý vấn đề làng mạc, xét nghiệm hỏi kiện tụng. Từ đời Long Đức (1732) trong tương lai, vị dân thai chức xã quan tiền ko được xem trọng nữa”. Đến thời Minch Mệnh, công ty Nguyễn đặt lại lý trưởng, giữ lại việc hành chủ yếu cấp cho làng mạc, được cung cấp triện.

Nhà nho Phạm Xuân Lộc, bạn thôn xã Dịch Vọng Tiền (Hà Đông xưa, ni ở trong Cầu Giấy, Hà Nội) viết trong cuốn "Nhân danh tập chí" (Tài liệu về tổ chức triển khai và tục lệ của làng quê Bắc Kỳ) năm 1923 xếp lý trưởng đứng ở trung hạng trong 3 hạng được phân cấp vào xóm hội cũ, đó là thượng hạng, trung hạng và hạ hạng. “Trung hạng bao gồm hầu như học tập trò đi thi trúng độc nhất vô nhị trường hoặc nhị trường, lý trưởng, phó lý, chánh tổng, hương trưởng, thày đội, thầy đề, thày thông...

Ở nông thôn, phàm đa số việc vày quan bên trên thúc xuống bắt đi đắp đê điều, làm đường sá, đi phu đón tước quan mập hoặc canh phòng đê lộ, canh chừng làng ngoại trừ đồng, toàn bộ hầu hết bài toán này đều vày những người dân thuộc giai hạng nên phụ trách triển khai. Giai hạng sinh hoạt đấy là những người đàn ông tuổi tự 18 mang lại 49 mà lại không ra thừa nhận đảm nhận vấn đề dân (thao tác làm việc dân như giữ chức hương thơm trưởng tốt đang cài đặt nhiêu nam) hoặc câu hỏi quan lại (thao tác quan liêu nhỏng đảm nhiệm từ chức hương trưởng cho lý trưởng) (Theo "Nhân danh tập chí". Nguyễn Vnạp năng lượng Ngulặng, Philippe Papin dịch và ra mắt. NXB Thế giới, 2016).

Trăm dâu đổ đầu... lý trưởng

Lý trưởng là chức vụ vì chưng xã thôn bầu ra, chưa phải bởi vì triều đình chỉ định với lý trưởng không được trao lương bổng từ triều đình. Nhiệm vụ chính của lý trưởng là phụ trách nát quản lý sổ sách, đinch điền, thu sưu thuế, đốc thúc vấn đề đê điều, đường sá. Giúp câu hỏi cho lý trưởng có phó lý. Khi lý trưởng vắng tanh phương diện thì phó lý có tác dụng cụ công việc ngơi nghỉ làng. Đứng đầu sản phẩm làng tuy thế đứng dưới trăm quan, lý trưởng nhỏng một fan có tác dụng dâu trăm họ, dìm được không ít lời chê, tiếng khen.

Trong xóm, “hương trưởng phụ trách thống trị đôn đốc tuần phu đi tuần canh chống, canh chừng, giữ gìn an ninh trong xã. Nếu có việc đắp đê, làm đường thì lý trưởng vẫn lệnh không nên hương trưởng đi bắt phu triển khai. Trong xóm trường hợp gồm công ty làm sao bị trộm giật rước mất đồ đạc và vật dụng, của cải hoa màu thì fan bị trách cđọng thứ nhất là mùi hương trưởng, sau đến tuần phu do lỗi không cẩn thận tuần chống canh dữ không nghiêm, ở đầu cuối bắt đầu là lý trưởng và phó nguyên do không sai khiến đôn đốc hương thơm trưởng thao tác đến chuyên cần mẫn cán. Trong làng mạc hễ bao gồm các bước xuất xắc xảy ra chuyện gì thì quan lại lấp, thị trấn cđọng ngã đầu lý trưởng, phó lý với hương trưởng nhưng ra lệnh, trách tội”.

Nhà nho Phan Kế Bính chắc hẳn rằng là bạn thấu hiểu cùng thông cảm cùng với những người dân thay mặt đại diện buôn bản làng để đảm trách việc công, theo nghĩa “Ăn cơm đơn vị vác tù túng với hàng tổng”. Thông cảm với những người “trăm dâu đổ đầu tằm”, thao tác làm việc công lại không tồn tại lương bổng cần ra đời các mẫu xấu.

Xem thêm: Check It Out Là Gì ? Check It Out Nghĩa Là Gì

Hình vẽ minch họa lý trưởng đang thu thuế

Ông viết: “Tổng lý của ta, tiếng là thay mặt dân cơ mà làm việc cùng với quan tiền, phần cạnh tranh nhọc thì vô kể mà lại lương bổng thì không có. Chánh phó tổng chẳng qua cũng trông về dân thôn, trông về Việc phu phen kênh mương, trông về mấy đám đánh nhau hoặc trộm cắp nhỏ nhặt, chúng nó sẽ đem nhau mang đến cậy phân xử, trông về mấy tín đồ thao tác làm việc của các làng đem chữ hiệp cử, hoặc thỉnh thoảng đầu năm mới duy nhất, bọn họ gồm hảo trọng điểm mà lại quỹ dị (vàng cáp, biếu xén) ít nhiều. Cái bổng bé dại chẳng qua mươi lăm quả cau, một vài bao chè, hoặc cho dăm ba đồng bạc, dòng bổng béo chẳng qua khoét được một vài chục cho chí một trăm bạc là thuộc, cơ mà khoét như vậy thì nặng nề quá, tất cả trí trá lắm mới được.


Về phần lý trưởng trong xã, nhờ vào về chiếc mộc triện (lốt gỗ) mà lại nhiều khi kiếm được một vài ba bao trà, dăm tía đồng tiền, đám như thế nào bán ruộng, cung cấp khu đất, cung cấp cửa ngõ, bán nhà thì may ra cũng được một vài chục bạc, còn thì cũng buộc phải trông mang lại dân. Dân xóm làm sao hảo trọng điểm thì tưng năm cấp đến lý trưởng được năm bảy chục bạc, tuy vậy bạc ấy bao gồm đâu mà lại đưa, chẳng qua mang lại lý trưởng từ nhân thể lấy được sinh sống món tiền công nào ra thì đem, hoặc phân phối hoa lợi gì của làng mạc, hoặc buôn bán trùm, phân phối trưởng cầm như thế nào cho đủ thì thôi. Bên cạnh đó nữa thì trông vào mọi lúc kỳ thần bái xóm, số đông lúc tu té làm sao cũng xẻo xéo được không ít. Cho đề xuất, tín đồ làm cho viêc ngơi nghỉ nơi tốt bổng thì còn tương đối, sinh hoạt về khu vực đồng trắng nước trong thì có khi bắt buộc chào bán cả gia đình. Mà chúng ta ko bòn, không khoét thì rước đâu mà người ta nạp năng lượng mà người ta thao tác mang lại buôn bản. Cái thói chúng ta đục của dân thì cũng đáng ghét, cơ mà ctình yêu họ thì cũng đáng thương (Phan Kế Bính. "toàn nước phong tục". NXB Klặng Đồng. 2017).

Lý trưởng thiện, lý trưởng ác

Cuộc khởi nghĩa Yên Bái năm 1930 không chỉ là cho thấy thêm tinh thần yêu nước và ý chí giành lại tự do của người Việt, ngoại giả cho biết thêm rất nhiều bạn đương klặng lý trưởng và cựu lý trưởng, phó lý vẫn tsi mê gia vào cuộc khởi nghĩa này.

Xem danh sách đảng viên Quốc dân Đảng trên phiên tòa xét xử đề hình Phụ Thọ năm 1930 của thực dân Pháp đã thấy:

1. Những lý trưởng đương nhiệm bị phán quyết có: Nguyễn Trọng Thông, quê sinh sống buôn bản Võng La, Tkhô hanh Tdiệt, Phụ Tchúng ta, bị kết án khổ không đúng chung thân; Đỗ Văn Trinh, quê ngơi nghỉ xóm Xuân Quang, Tam Nông, Phú Tchúng ta, bị kết án bị vạc vãng hai mươi năm tù nhân khổ không đúng.

2. Những cựu phó lý, chánh tổng, cựu phó tổng ttê mê gia bị kết án: Nguyễn Văn Si (phó kiện), khổ không nên phổ biến thân; Nguyễn Vnạp năng lượng Hành (tổng Hành), Nguyễn Ngọc Lung (tổng Lung) bị kết án cầm đồ tầm thường thân; cùng Nguyễn Ngọc Thúy (lý Thúy) bị kết án giữ ở nơi tất cả hào lũy cùng rất nhiều bạn không giống là chánh tổng bị phán quyết vạc vãng. Đây thực thụ là phần đông lý trưởng cần phải tôn vinch với kính trọng.

Từ năm 1945, Bảo Đại thoái vị, Nhà nước biện pháp mạng VN dân chủ cộng hòa Thành lập, xong xuôi sự tồn tại của chính sách phong kiến (quân nhà siêng chế) ngơi nghỉ toàn quốc thì các chức quan lại cũ cũng huỷ bỏ. Từ đó, chức vụ lý trưởng cũng không thể trường tồn. Dẫu vậy, tìm hiểu về những người đã có tác dụng lý trưởng là vụ việc vẫn lưu lại nhiều mẩu chuyện thú vui.

Tuy vị trí chức lý trưởng khôn xiết nhỏ tuổi, trở ngại và tai tiếng những điều đó tuy nhiên thực tiễn cuộc sống thôn thôn toàn quốc trước 1945, được gia công lý trưởng là mong muốn của đa số fan.

“Theo lệ năm Tự Đức trang bị 14 thì ngôi sản phẩm sinh hoạt vào xóm định nlỗi này: Vnạp năng lượng từ bỏ nhất phđộ ẩm trngơi nghỉ lên, nóng sinch, giám sinch cùng tú tài xuất thân mà được chén cửu phđộ ẩm, võ từ suất team trsống lên, khoa bảng từ bỏ cử nhân trsinh sống lên thì ngồi gian giữa đình. Hương lão 70 tuổi trnghỉ ngơi lên, võ thất phẩm team trường, văn bất cửu phđộ ẩm tá tạp, chén bát cửu phđộ ẩm thiên bách hộ, chánh tổng, ấm sinc, giám sinh, tú tài, viên tử, thiên bách hộ nạp tiên, miễn không đúng, miễn dao, mọi ngồi gian tả. Lý trưởng, hương chức cùng dân thôn thì ngồi làm việc gian hữu, mang tuổi có tác dụng thứ trường đoản cú. Tại phần đông làng theo lệ thiên tước thì ngôi lắp thêm dựa trên ngôi sản phẩm công nghệ vào sổ hương thơm ẩm” (Theo Đào Duy Anh. "toàn nước văn hóa sử cương". Xuất phiên bản Bốn pmùi hương. 1951).


Bạn vẫn đọc bài viết "Cụ lý" rất lâu rồi tại thể loại Văn hóa của Báo Nông Nghiệp toàn nước. Mọi thông tin góp ý và share, xin vui vẻ gửi về áo quan tlỗi baogocnhintangphat.comdientu